Hoe vertel je iets met een foto? – Brazilian Jiu Jitsu: “Presence”

Momenteel zit ik alweer in het eindexamenjaar van de Fotoacademie. Dat betekent ook dat we een groot project moeten uitvoeren, wat dan dienst doet als het eindexamen. Met als klap op de vuurpijl een grote expositie, met het werk van alle eindexamenkandidaten. Dit jaar zal het worden gehouden in het weekend vóór Kerst, dus 16, 17, 18 december 2016 – vrijdag tot en met zondag, in Amsterdam. De exacte locatie houd ik nog even geheim! 😉

Al vanaf het begin van het eindexamenjaar was ik aan het worstelen met mijn eigen stijl – wat overigens een oneindig proces is – en ik was gefrustreerd omdat ik nog niet wist wat voor eindexamenproject ik zou willen doen. Tot ik op een avond wat Youtube filmpjes over Brazilian Jiu Jitsu aan het kijken was. En als in een film, kreeg ik een soort van openbaring, wat achteraf gezien zo vanzelfsprekend is! Ik wist het: een portrettenserie van mensen die Brazilian Jiu Jitsu doen.

Die avond kon ik niet stoppen met het opschrijven van ideeën, ik ben tot geloof ik een uur of 3 doorgegaan. In eerste instantie was ik van plan om een heel groot fotografisch document van deze vechtsport te maken, en meerdere aspecten vast te leggen. In ieder geval portretten, maar ook wedstrijden, stillevens van de banden, trainingsruimtes (dojo’s!) en ook nog een documentair portret van Roos – een actieve competitievechter.

Maar dit zijn eigenlijk allemaal verschillende vormen van fotografie – en die moeten je wel liggen. Al gaandeweg kwam ik erachter dat het fotograferen van meerdere aspecten van BJJ veel te veel was, en daarnaast was ik ook niet echt tevreden over bepaalde foto’s. Daarentegen was ik wel erg tevreden over de portretten die ik tot dan toe had gemaakt. Dit was overigens iets wat al meerdere malen als feedback was gegeven door mijn eigen docent Mike Harris, maar ook door commissieleden bij twee beoordelingen. De commissieleden bij de meest recente beoordelingen waren Minco den HeyerMorad Bouchakour en Mike Roelofs. Maar ik denk dat ik het eerst zelf moest ervaren voordat ik het besluit nam om me volledig op de studioportretten te focussen.

Hier wil ik dan ook een sneak preview geven van mijn project, met als werktitel “Presence” – erg mooi beschreven in het boek The Power of Now van Eckhart Tolle. Een must read ook! Eigenlijk is al vanaf het begin van de opleiding de grote vraag: “Hoe vertel je iets met een foto?”. Als je deze vraag als fotograaf kunt beantwoorden dan ben je op de goede weg. Nog beter is het, wanneer je dit antwoord ook nog in beeld kunt brengen.

Inmiddels beoefen ik zo’n 15 jaar deze bijzondere sport, en het gevoel na het trainen – en dan specifiek na het sparren – is onbeschrijflijk. Het maakt me rustig, en vooral, het zorgt ervoor dat je echt helemaal in het hier en nu bent. Je gaat van het denken naar je gevoel, je maakt je hoofd letterlijk en figuurlijk leeg. Vandaar dat het woord ‘Presence‘ de lading dekt. Andere kernwoorden zijn rust, zen, sereniteit.

Dit gevoel probeer ik ook op te roepen tijdens het fotograferen. En dit is echt friggin moeilijk, want het is zo subtiel – helemaal als je het in een blik wil vangen! Ten eerste door tegen het model te zeggen “Je hoeft niets te doen of te poseren. Wees jezelf”. En dat is lastiger dan je zou denken, want mensen gaan meestal toch onbewust poseren omdat er een camera op ze gericht is. Wat eigenlijk heel normaal is. Daarnaast draai ik ook rustige muziek, van Ludovico Einaudi – wat echt een hele belangrijke factor is. Marcel, de meest recente BJJ-er die ik heb gefotografeerd, zei letterlijk dat de muziek invloed op hem had, en dit is precies waarom ik die muziek draai. Tot slot, het Brazilian Jiu Jitsu pak, de gi, is automatisch gelinkt aan het gevoel van trainen, van sparren, van ‘rollen’. Het is in feite gewoon een Pavlov reactie – je weet wel de hond die begint te kwijlen als hij een bel hoort rinkelen – die onbewust en onvermijdelijk gebeurt!

Al met al ben ik erg tevreden over de foto’s, maar er moet nog heel veel gebeuren! Het wordt namelijk een mooi fotoboek, met behulp van grafisch vormgeefster Suze Swarte, Ellen Sanders en Tim Beijer. Mocht je vragen hebben, let me know in een comment hieronder. Ook als je wat meer wilt weten over portretfotografie, aarzel niet om me een bericht te sturen! To be continued!