Studioverlichting Techniek

Hoewel ik heel veel portretten maak in de studio, besef ik dat ik eigenlijk nooit iets heb verteld over studioverlichting techniek! Fotografie betekent letterlijk ‘schrijven met licht’, dus het leek me eindelijk eens tijd om wat basics uit te leggen. Bij mijn portretten op locatie (bij iemand thuis bijvoorbeeld) maak ik vaak gebruik van het bestaande daglicht – wat in zekere zin ook wel een risico is, want je hebt minder controle. Maar in deze blog gaat het over het gebruik van studioverlichting.

Met studioflitsers – bij voorkeur in een te verduisteren ruimte – heb je veel meer controle en sturing, en kun je echt het licht ‘vormen’ – met zogenaamde lichtvormers, zoals softboxen, grids, paraplus en dergelijke – zeg maar de ‘opzetstukken‘ die je op een studioflitser bevestigt.

Er zijn enkele ‘lichttypen‘ die ik hier om de beurt zal uitleggen. Dit kun je met flitsers doen, maar ook met continu licht is het mogelijk – Krijn van Noordwijk doet dat bijvoorbeeld op een meesterlijke manier. Continu licht zie je veel meer in gebruik bij filmproducties, want ook daar is heel veel licht kunstmatig.  The Revenant, met Leonardo Dicaprio en Tom Hardy – is volgens mij een van de eerste grote Hollywood producties waar voornamelijk natuurlijk licht is gebruikt.

De lichttypen die ik wil gaan behandelen, zijn: het hoofdlicht, invullicht, effectlicht en achtergrondlicht.

Hoofdlicht
Dit is het eerste licht wat je plaatst ten opzichte van je model. Met ‘het licht’ bedoel ik in dit geval dus een studioflitser (of lamp). De plek, de hoogte en de afstand van het licht zijn heel erg bepalend voor de sfeer van de foto die je gaat maken. Los daarvan heb je nog heel veel mogelijkheden wat betreft de lichtvormer die je gebruikt, en de grootte daarvan.

Studioverlichting Techniek - Kevin Kwee -2

Bij deze foto van Annika heb ik een hoofdlicht gebruikt, die van schuin rechtsboven komt – kijk maar goed naar de schaduwen, dan kun je daaruit afleiden waar het licht vandaan komt.

Invullicht
Dit is het licht om de schaduwen, die zijn ontstaan door het hoofdlicht, op te helderen. Meestal doe ik dit niet met een aparte flitser, maar door een reflectieschot/scherm neer te zetten.

Studioverlichting Techniek - Kevin Kwee -3

Hier heb ik een verrijdbaar wit schot gebruikt om de schaduwen links in beeld op te helderen.

Effectlicht
De naam zegt het al, dit is een extra studioflitser die je kan gebruiken om de foto net dat beetje extra te geven, zoals een klein randje licht op iemands gezicht. Of juist een randje licht op iemands hoofd. Dit kan je dus ook gebruiken om een persoon met donker haar ‘los te krijgen’ van een donkere achtergrond.

Studioverlichting Techniek - Kevin Kwee -1

Hier zie je duidelijk de effectlichtjes links en rechts van het gezicht van Pele, en ook bij zijn armen.

Achtergrondlicht
Ook hiermee kun je weer bepaalde effecten en een specifieke sfeer creëeren, maar nu juist bedoeld voor de achtergrond in de foto. Je kunt natuurlijk ook een flitser daarop richten, waardoor iemand met donker haar ‘loskomt’ van de achtergrond.

Studioverlichting Techniek - Kevin Kwee -4

Hier zie je een soort lichtere gloed achter haar gezicht, op de achtergrond. Dit doe je door een flitser (met grid) te richten op de zwarte achtergrond.

Dit was heel in het kort, de basis van studioverlichting techniek. Er zijn oneindig veel combinaties mogelijk van de verschillende lampen. Maar, zoals met veel dingen in het leven: less is more. Erwin Olaf, gaf tijdens een interview door Twan Huys in College Tour al het advies: probeer het eerst met één lamp!